Hafa ber í huga að fóðurþörf gæludýra eru mjög mismunandi eftir eðli þess hunds sem haldið er.

Ef um er að ræða hvolpafulla tík, hvolp, gamlan hund, hund sem vinnur mikið, grannholda hund, of feitan hund, sýningarhund, hund sem eru við pörun, hund sem hefur mikinn og loðinn feld o.s.frv.? Ástand og eðli hundsins er það sem alltaf verður að hafa í huga þegar að réttri og markvissri fóðrun kemur.

Gott fóður inniheldur öll nauðsynleg næringarefni. Ákveðin skilyrði eru fyrir markvissri fóðrun gæludýra og er rétt að ítreka ákveðin atriði áður en lengra verður haldið.

Snöggar fóðurbreytingar og mismunandi fóður geta valdið meltingartruflunum (óreglulegum hægðum, skitu, stíflu, uppköstum o.s.frv.)
Mikilvægt er að fóðrið smakkist vel þannig að dýrið vilji éta það. Þar skipta höfuðmáli lykt og bragð fyrir dýrin. Útlitið skiptir minna máli.
Hundar geta lifað og dafnað á mun fjölbreyttara fæði en kettir (hundar eiga auðveldara með ákveðin efnaskipti og umbrot í fæðunni heldur en kettir)
Þ.a.l. er ekki hægt að fóðra ketti á sama fóðri og hunda.

Helstu innihaldsefni fóðursins eru prótein (eggjahvítur), kolvetni, fita, steinefni og snefilefni, vítamín og vatn. Til þess að skilja aðeins betur hvernig þessi fæðuefni virka og til hvers þau eru þá skulum við aðeins flokka þau niður eftir eiginleikum og einkennum.

Prótein: Eru samsett úr mismunandi fjölda svokallaðra amínósýra og eru mikilvæg í uppbyggingu vöðva, beina og annara líkamsvefja- og líffæra. Dýr geta brotið prótein niður í meltingarvegi og nýtt sér til orkumyndunar

Kolvetni: Eru orkulind líkamans. Líkaminn umbreytir of miklu kolvetnamagni í fitu.

Fita: Fita er umbreytt ástand orkugeymslu, eða réttara sagt orkuforði.

Stein- og snefilefni: Eru t.d. kalsíum, fosfór, magnesíum, járn, zink, kopar o.s.frv. en stein- og snefilefni eru nauðsynleg fyrir mjög mörg efnaskipti innan líkamans eins og myndun beina, tanna, réttrar vöðvastarfsemi o.s.frv.

Vítamín: Vítamín eru nauðsynleg efni fyrir líkamann til þess að geta framkvæmt mikilvæg efnaskipti. Einnig eru vítamín undirstaða á virkni svokallaðra efnahvata (enzýma) og hormóna innan líkamans. Vítamínum er skipt niður í svokölluð vatns-leysanleg vítamín og fituleysanleg vítamín. Fituleysanleg eru Vítamín A, D, E og K en aftur vatnsleysanleg B og C.

Vatn: Líkami allra spendýra sem á jörðu lifa er að stærstum hluta vatn, þannig að það liggur alveg í eðli að vatn er mikilvægasta fæðuefni allra dýra. Þar af leiðandi er nauðsynlegt öllum dýrum, rétt eins og mönnum, að hafa samfellt aðgengi að hreinu og ómenguðu vatni.

Fóðrun og fóðrunartími

Fullvaxta hunda á að fóðra einu sinni á dag og þá helst að morgni. Ef gefið er á kvöldin þá þurfa þeir frekar að míga og hafa hægðir á nóttunni sem er heldur hvimleitt fyrir eigandann. Ekki síður þá lifir í hundinum örlítil arfleifð af því að vera villidýr sem étur í svengd sinni snemma morguns eftir næturhvíldina.

Það er þó ekki þar með sagt að ekki megi gefa dýri oftar á dag ef fólk vill, en því miður hafa margir vanið sig á að gefa gæludýrunum þegar þeir fá sér sjálfir að borða en það er ekki það sem er ásættanlegt er vegna þess að matmálstíðir okkar mannanna eru allt of óreglulegar nú á tímum. Dýrin þurfa á reglulegum matmálstíðum að halda. Ef um vandamál er að ræða hjá dýri svo sem léleg lyst sökum veikinda eða elli þá er nauðsynlegt að hliðra til með fóðrunartíma og gefa minna og oftar.

Ungir hvolpar þurfa að fá mat 3-5 sinnum á dag til að byrja með en gjöfum að fækka eftir því sem þeir stækka. Þegar þeir hafa náð helmingi af kjörþyngd sinni sem fullvaxta hundar eiga gjafir að vera komnar niður í tvær á dag.

Hundar sem eru í fullri vinnu s.s. smalahundar, varðhundar, veiðihundar o.fl. ættu að fá að éta tvisvar á dag til þess að orkuþörf þeirra sé fullnægt. Svo er einnig með tíkur í lok meðgöngu og tíkur sem eru með hvolpa á spena.
Hvolpar og hundar í vexti

Um 4. vikna aldur fara hvolpar að skoða umhverfi sitt og hreyfa sig mikið. Á þessu aldursskeiði er nauðsynlegt að hefja fóðrun á þeim með móðurjólkinni og þurfa þeir orkuríkt fóður. Mikilvægt er að það fóður sem þeir fá á þessum aldri sé ásættanlegt þ.e.a.s. tiltölulega mjúkt og blautt þannig að þeir vilji éta það. Það þarf líka ða vera bagðgott og auðmeltanlegt þannig að þeir dafni og vaxi eins og vera ber.

Þurrfóður getur þurft að bleyta upp með vatni eða mjólk þannig að þeir éti það. Hvolpar sem vandir hafa verið undan móður þurfa u.þ.b. 2-3 sinnum meiri orku í fóðri en fullvaxnir hundar og til að byrja með (eftir að þeir hafa verið vandir undan móðurunni) skal gefa þeim 4-6 sinnum á dag.

Minni hundategundir ná fullum vexti við 9-12 mánaða aldurinn en aftur stærri hundakyn eru ekki fullvaxta fyrr en 18-24 mánuðum er náð.

Erfitt er að fastsetja nákvæmlega hvað hver og einn hundur þarf að éta daglega en það er mjög breytilegt eftir því hversu mikið hann hreyfir sig og einnig af hvaða hundastofni og kyni hann er. Hver og einn eigandi verður að meta ástand síns dýrs eftir útliti, einkennum og atferli og fóðra í samræmi við það.
Hvolpafullar tíkur

Hvolpafullar tíkur á síðustu vikum meðgöngu þurfa orkuríkara fóður en til viðhalds. Nánast aldrei er hægt að átta sig á því hversu mörg afkvæmi koma til með að fæðast (reyndar er hægt með nútímatækni að sónarskoða og telja) þannig að alltaf verður að búast við hámarksfjölda afkvæma við hvert got. Þetta þýðir að við verðum að gefa 2-4 sinnum meira orkuinnihald í fóðri síðustu tvær vikurna meðgöngu og 4-6 vikur eftir got til þess að móðirin haldi framleiðslu sinni og getu til fæðingar, mjólkurmyndunar og framfærslu þeirra hvolpa sem koma til með að fæðast.

Ekki verður nánar farið út í fóðrun og fóður hjá hundi að svo komnu máli, en ljóst má vera að margt er ósagt enn um þessi mál og ótaldir eru upp allir þeir sjúkdómar sem herjað geta á gæludýrin okkar rétt eins og mannfólkið ef ekki er rétt staðið að uppeldis- og viðhaldsfóðrun þeirra.

Heimild: Ásdís Linda Sverrisdóttir, dýralæknir