| Trúarbrögð Kínverja:
Þrátt fyrir að Kína sé ævafornt menningarríki hefur trú þar breyst lítið í gegnum aldirnar og hefur andatrú alltaf verið stór partur. Andar (sjen) og draugar (kúei) eru út um allt og hafa oft áhrif á atburði og þá oftast til óheilla. Þeir orsaka þurrka, flóð og þess háttar og þarf því alltaf að taka tillyt til þeirra. Andarnir taka oft bólfestu í dýrum sem eru misopinn fyrir því, refir, tígrísdýr og önnur slík dýr t.a.m. frekar opinn en helst vilja andarnir komast í fólk og sitja fyrir því í skógum, fljótum, vötnum og vegum og fái þeir tækifæri gera þeir fólk sjúkt, ært eða drepa það.
Áadýrkun er samt stærðsti hluti trúarlífs almennings. Eftirlífið fer mikið eftir greftrun og aðbúnaði, líkt og hjá Egyptum, og eru miklir siðir til í kringum það. Fólk blótar forfeður sína mikið og er heimilisfaðirinn í lykilhlutverki þar. Engin prestastétt er þar af leiðandi í Kína en sá keisari um blót til guðanna og var þ.a.l. eini presturinn. Æðasi guð þeirra er Tien “Himinn”, eða Sjang-ti, “Drottnara uppi”, oft líka nefndur Huang-Tien, “Hái himinn” eða Huang-Tien Sjang-ti. Hann hefur þó aldrei haft mikið samband við mennina. Keisarinn var “sonur Himinsins” fulltrúi hans og staðgenill. Honum bar að líkjast honum í réttvísi, mildi og rósemi framar öðrum mönnum. Hann átti að launa góðum mönnum og hegna vondum að fordæmi Himins. Næst Himni var Drottning Jörð, Heu-tú. Aðrir guðir eru hlutu “hin miklu blót” voru næstu forfeður keisarans goð gróðurmoldar og jarðvaxtar svo og sólguð og mánagyðja, helg fjöll og fljót og menn sem teknir voru í guðatölu.
Heimsmynd Kínverja er ævaforn og alls ólík því sem þekkist á vesturlöndum. Tvö öfl ríkja, Yin og Yang. Verkun milli þessarra tveggja frumkrafta birtist í og viðheldur gangi og skipan náttúrunnar og mannlífs. Dag, nótt, sumar, vetur og í raun öllu sem við þekkjum. Yang er hið himneska, heiðrunna, virka, karllega afl en Yin er jarðneskt, dimmt, óvirkt og kvennlegt. Maðurinn er líka byggður svona upp, hann hefur tvær sálir, Yang-sál sem er vitið og hinn æðri og betri maður og yin-sál sem stjórnar líkamslífinu. Saman mynda Yin og Yang eina heild, Taó, sem þýðir “vegur” eða “regla”. Taó er tilverulögmálið og taó manna verður að laga sig að taó alheimsins, vegi himinsins. Siðfræðinn lýtur fimm mismunandi samböndum. Sambands yfirvalds við þegn, föðurs og sonar, eiginmanns og eiginkonu, eldri bróður og yngri og vinar við vin. Taó-hugtakið er undirstaða hugmynda og kenninga tveggja helstu spekinga Kínverja, Kong-fú-tse, (hlaut latneska nafnið Confusius), og Lao-tse þó andstæðar séu. Kong-fú-tse leit helst á siðspeki og sjórnspeki en Lao-tse innhverfa dulúð. Þriðji möguleikinn, sem náði yfirhöndinni hjá taó-mönnum var að hreinrækta töfrahyggjuna sem tengd var taó-hugmyndinni.
Kong-fú-tse ver helst að reyna að lækna samfélagsmein með mannfélagsumbótum og þannig ber að skoða siðalærdóm hans. Laó-tse stefnan snérist meira að dulúð og flótta frá þessari veröld og er mun skildara taóisma nútímans. |