Lifandi list á líflegum stað
GULLKISTAN - LISTADAGAR

104 myndlistarmenn.



LISTAHÁTÍÐIR eru af ýmsum stærðum og gerðum. Úti í heimi eru slíkar framkvæmdir oftar en ekki þungamiðja hins opinbera menningarlífs, sem mikið er vandað til, bæði með aðfengnum kröftum og framlagi innlendra atvinnumanna; aðrar hátíðir spretta fram sem af sjálfsdáðum fyrir afl áhugafólks, og byggja fyrst og fremst á framlagi þeirra, jafnt í starfsgleði sem í listinni.

Hér á landi á Listahátíð í Reykjavík þegar að baki merkilega sögu sem fulltrúi hinna opinberu menningarhátíða, en aðrar hafa ekki náð að festa sig í sessi; Listahátíð í Hafnarfirði var um sinn sambland hinnar opinberu framkvæmdar og sjálfsprottinnar gleði listarinnar, en lenti því miður í miðju pólitískra væringa og virðist nú horfin af vettvangi.

Nokkrar óháðar listahátíðir hafa verið haldnar hér á landi undangengin ár, þó ekki séu þær margar, og nú stendur ein slík yfir, sem er um flest ólík fyrri slíkum og um leið áhugaverðari. Þetta er "Gullkistan", listadagar á Laugarvatni, sem hófst á þjóðhátíðardaginn og stendur fram yfir mánaðamót.

Margt er sérstakt við þessa framkvæmd. Hátíðin er haldin á vinsælum stað utan höfuðborgarsvæðisins, en hugmyndina að listadögunum áttu tvær ungar listakonur, þær Alda Sigurðardóttir og Kristveig Halldórsdóttir, sem síðan gengu sjálfar í að fá allan þann stuðning sem var nauðsynlegur til að hrinda henni í framkvæmd; árangurinn er undraverður, því hér er samankominn afrakstur yfir eitt hundrað listamanna, sem leggja sitt lóð á vogarskálarnar í myndlist, leiklist og tónlist af öllu tagi.

Laugarvatn á auðvitað að baki söguleg tengsl við menningarlíf landsmanna, og er skemmst að minnast Þórarins B. Þorlákssonar listmálara, sem hélt mikið upp á staðinn, en einnig hefur skólahald og umhverfi dregið menn þangað í gegnum tíðina. Í því tilefni er t.d. sett upp herbergi í Héraðsskólanum til minningar um dvöl Halldórs Laxness á Laugarvatni, en þar var hann m.a. við skriftir á fjórða áratugnum.

Myndlistin er mest áberandi þáttur þessara listadaga, og dreifist hún víða um staðinn, í húsnæði Héraðsskólans, veitingahúsið Lindina, Menntaskólann og Húsmæðraskólann, en í þeim síðastnefndu eru rekin Eddu-hótel yfir sumarmánuðina, auk þess sem finna má verk utandyra um allt þorpið, í fjörunni við vatnið og jafnvel í vatninu sjálfu. Alls eiga eitt hundrað og fjórir nafnkunnir listamenn verk í "Gullkistunni", auk þess sem huldumaður hefur dreift nokkrum vangaveltum á spjöldum vítt og breitt um þorpið, og bætir þannig enn frekar við þessa myndlistarflóru.

Sú stefna var tekin í upphafi að hafa listadagana algjörlega opna, þannig að allir sem þess óskuðu fengu að senda verk sín til sýningar. Þó hér sé fátt um þekkta listamenn, hefur útkoman orðið nokkuð skemmtileg blanda verka áhugafólks og lærðra listamanna (hér er m.a. að finna verk frá stórum hópi nýútskrifaðra nema M.H.Í.); hefðbundin myndverk kunna að birtast við hlið óskyldra hugmyndaverka, og grófgerðar innsetningar (eða innrammanir utandyra) eru ef til vill í næsta rými við faglega unnin útsaumsverk eða myndir skornar af miklum hagleik í rekavið. Þessi stefna er athyglisverð, því hér verður til eins konar stefnumót hefðar og framúrstefnu, hins almenna og hins sértæka, sem því miður tekst ekki oft að leiða saman í íslenskum listheimi.

Það er mikið af áhugaverðum verkum í hótelunum tveimur, en sýningin í Héraðsskólanum er þungamiðja myndlistarinnar sem hér er að finna. Þar kennir margra grasa; sú aðferð að úthluta einstökum herbergjum til listamanna býður upp á mikla möguleika og heppnast á stundum afar vel ­ listafólkið er jafnvel á staðnum og lætur verk sín þróast yfir sýningartímann.

Á svo stórri samsýningu er ef til vill óréttlátt að taka einstakar framkvæmdir fram yfir aðrar ­ slík er fjölbreytnin ­ en þó má benda á innsetningu Andreu Baumann, ljósmyndaverk Einars Óla Ólafssonar, leirverk Hrefnu Harðardóttur, skilgreiningar Magnúsar S. Guðmundssonar, bréfasafn Nínu Magnúsdóttur, fuglahús Péturs Arnar Friðrikssonar og málverk Sigríðar Gísladóttur, svo fátt eitt sé nefnt af því sem stendur upp úr eftir heimsókn á staðinn.

Þó myndlistin fari langt með að fylla "Gullkistuna", er ýmislegt fleira á boðsstólum, bæði léttvægt og þyngra, fyrir unga sem aldna. Þar má nefna tónleika af ýmsu tagi, ljóðadagskrá, leiksýningar, m.a. barnaleikrit, og loks fjallgöngu, þar sem gengið er á kennileiti sýningarinnar, Gullkistuna efst á Miðdalsfjalli. Fjölbreytnin er þannig mikil, og ánægjulegt til þess að vita að enn geti áhugasamir einstaklingar náð að setja saman svo viðamikla dagskrá á listasviðinu með ánægjuna að leiðarljósi.

Sýningarskrá Gullkistunnar er skemmtilega hönnuð, þar sem er að finna örlítinn texta um það myndlistarfólk, sem tekur þátt í listadögunum, dagskrána í heild, ávarp skipuleggjenda og nokkur orð um staðinn, auk þjóðsögunnar um Gullkistu. Þarna er því komin ágæt heimild um framkvæmdina, sem vert er að halda upp á, því samanburðurinn við næstu listadaga á Laugavatni ­ því hér verður vonandi framhald á ­ verður væntanlega fróðlegur.

Ýmsir aðilar hafa stutt við bakið á þeim dugnaðarkonum sem hrintu þessu öllu af stað, og er gaman að sjá í sýningarskrá hversu víðtækur sá stuðningur er, allt frá menntamálaráðuneyti, Laugardalshrepp og menningarsjóði félagsheimila til fjölmargra fyrirtækja, stofnana og einstaklinga, sem einnig hafa lagt sitt af mörkum. Lifandi list þrífst greinilega vel í slíku umhverfi.

Er rétt að hvetja sem flesta til að láta leið sína ligga á Laugarvatn þann tíma sem "Gullkistan" stendur yfir, en þessir listadagar verða vonandi fleiri einstaklingum og sveitarfélögum hvatning til að efla lista- og menningarlífið um landið jafnt að sumri sem vetri, og kynna sérstöðu sinnar heimabyggðar að nokkru í leiðinni.

Eiríkur Þorláksson